Hierarchia postępowania z odpadami
7 stycznia 2025
Odpady to substancje lub przedmioty, których pozbywamy się, zamierzamy się pozbyć lub do których pozbycia jesteśmy obowiązani. Hierarchia postępowania z odpadami pozwala zmniejszyć obciążenie środowiska naturalnego oraz optymalnie wykorzystać cenne surowce zawarte w odpadach.
Warto zwrócić uwagę na zasadę bliskości tj. odpady w pierwszej kolejności poddaje się przetwarzaniu w miejscu ich powstania, a jeżeli nie jest to możliwe, to powinny zostać przekazane do najbliżej położonych miejsc, w których mogą zostać przetworzone.
Niesegregowane lub nieodpowiednio zagospodarowane odpady, nieodwracalnie degradują środowisko i mogą przyczyniać się do powstawania chorób o podłożu nowotworowym zarówno u ludzi, zwierząt jak i roślin. Pamiętaj, że odpadów niebezpiecznych nie można spalać, zakopywać, wyrzucać do lasu, wylewać do kanalizacji lub gruntu.
Hierarchię postępowania z odpadami reguluje Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023r., poz. 1587 z późn. zm.).
Ustawodawca wskazał następujące sposoby postępowania z odpadami:
- zapobieganie powstawaniu odpadów
- przygotowywanie do ponownego użycia
- recykling
- inne procesy odzysku
- unieszkodliwianie
Odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, należy w pierwszej kolejności poddać odzyskowi przygotowując do ponownego użycia lub do recyklingu, a jeżeli to nie jest możliwe należy poddać innym procesom odzysku.
1) Zapobieganie powstawaniu odpadów – to zmniejszanie ilości odpadów przez ponowne ich użycie lub wydłużenie okresu dalszego używania produktu.
- segreguj prawidłowo odpady
- zagospodaruj odpady kuchenne i ogrodowe (np. w przydomowych kompostownikach)
- unikaj pakowania produktów w torebki „jednorazowych” – staraj się używać toreb wielokrotnego użytku,
- staraj się nie używać „jednorazowych” kubków, talerzy, sztućców i ręczników
- kupuj produkty, które nie posiadają zbędnych opakowań, wybieraj jedno duże zamiast kilku małych
- kupuj produkty wysokiej jakości
- kupuj baterie nadające się do ładowania (tzw. akumulatorki) zamiast baterii jednorazowych
- rób przemyślane zakupy – kupuj tylko to, czego potrzebujesz, nie marnuj żywności, a jeśli masz taką możliwość podziel się nadmiarem żywotności z osobami potrzebującymi
- racjonalnie korzystaj z papieru – drukuj tylko to, co jest niezbędne, drukuj po obu stronach kartki
- nadaj drugie życie starym przedmiotom (np. z ubrań można zrobić zabawki dla dzieci)
2) Przygotowanie do ponownego użycia – to odzysk polegający na sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie, w ramach którego produkty lub części produktów, które wcześniej stały się odpadami, są przygotowywane do tego, aby mogły być ponownie wykorzystywane.
- wiele przedmiotów, które mamy w swoich gospodarstwach domowych, zamiast wyrzucać, można powtórnie użyć, np. powtórnie użyć szklane butelki, słoiki przy robieniu przetworów, plastikowe opakowania można użyć jako pojemniki do przechowywania
- zwracaj uwagę, aby kupować produkty w opakowaniach wielokrotnego użytku (np. butelki zwrotne)
- nie wyrzucaj zepsutych przedmiotów lub urządzeń, spróbuj je naprawić we własnym zakresie lub oddaj do naprawy
- sprzedaj, wymień lub oddaj zużytą odzież, obuwie, używany sprzęt, meble, zabawki, książki itd.
- korzystaj z wypożyczalni różnego rodzaju przedmiotów, sprzętów, itp.
3) Recykling – to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach.
4) Inne procesy odzysku – wszystkie działania, których wynikiem jest użyteczne zastosowanie odpadów zamiast innych materiałów, które zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji.
5) Unieszkodliwianie – to proces niebędący odzyskiem; to przetwarzanie odpadów, których nie można było poddać recyklingowi lub innemu
